Perikatan Nasional kini berdepan krisis paling terbuka sejak ditubuhkan. Cadangan supaya PAS bertanding secara solo jika konflik dalaman PN tidak diselesaikan bukan lagi bisikan dalaman. Ia kini disebut secara terbuka oleh pimpinan tertinggi parti.

Mursyidul Am PAS, Hashim Jasin, menyatakan bahawa PAS tidak menolak kemungkinan bergerak sendiri dalam pilihan raya akan datang sekiranya pertelingkahan dalam PN terus berlarutan. Kenyataan ini adalah amaran jelas. Bukan kepada pembangkang lain, tetapi kepada rakan sendiri dalam gabungan.

Isyarat ini muncul ketika hubungan PAS–Bersatu semakin renggang, terutama selepas krisis Perlis yang menyaksikan pertukaran menteri besar dan perang kepercayaan antara dua parti utama PN. Apa yang dahulu cuba ditutup sebagai “isu kecil negeri” kini berkembang menjadi krisis struktur gabungan.

Lebih memburukkan keadaan, PAS dilihat semakin yakin dengan kekuatan sendiri dan semakin kurang sabar dengan kelemahan Bersatu. Dalam PN, PAS adalah parti dengan jentera paling tersusun dan sokongan akar umbi paling stabil. Bersatu pula terus bergelut dengan konflik dalaman, pertukaran kepimpinan dan kehilangan kepercayaan rakan gabungan.

Kenyataan Hashim mencerminkan sentimen akar umbi PAS yang semakin mempersoalkan nilai PN sebagai gabungan. Jika PAS terpaksa menanggung krisis Bersatu, mengapa perlu kekal bersama? Jika setiap pilihan raya memerlukan rundingan rumit dan konflik kerusi, mengapa tidak kembali kepada kekuatan sendiri?

Laporan mengenai surat dalaman bertarikh 27 Januari yang didakwa melibatkan perbincangan antara Muhyiddin Yassin dan pimpinan PAS mengenai penstrukturan semula PN menambah lagi ketegangan. Cadangan untuk menghapuskan jawatan pengerusi PN, yang dilaporkan ditolak oleh Abdul Hadi Awang, menunjukkan betapa rapuhnya kesepakatan dalam gabungan itu.

Tanda-tanda keretakan semakin jelas apabila pemimpin PAS tidak menghadiri mesyuarat pra-majlis yang dijadualkan di kediaman Muhyiddin. Dalam politik, ketidakhadiran seperti ini bukan kebetulan. Ia mesej.

Apa yang sedang berlaku ialah perubahan imbangan kuasa. PAS tidak lagi bercakap sebagai rakan setara. Ia bercakap sebagai parti yang sedang menilai sama ada PN masih berguna atau sudah menjadi liabiliti.

Jika PAS benar-benar memilih laluan solo, PN akan kehilangan tulang belakangnya. Bersatu akan tinggal sebagai parti tanpa rakan utama, manakala PN berisiko menjadi rangka kosong tanpa arah dan tanpa keupayaan mencabar kerajaan secara serius.

Soalannya kini bukan lagi sama ada PN boleh dipulihkan. Soalannya ialah bila PAS akan menarik diri sepenuhnya.

Dan apabila itu berlaku, PN bukan sekadar berpecah. Ia akan runtuh.